عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
906
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
[ جمهورى ] فرانسه استعفا كرد ، يعنى [ مدت رياست جمهوريش ] سرآمد . موسيو فالير « 1 » رئيس جمهورى شد . ايران تجار ارامنه تبعهء روس ، در ماه ذى الحجه 1323 « 2 » ، خيال دارند از دولت ايران امتياز كارخانه پنبه پاك كردن و از غوزه در آوردن [ بگيرند و ] در سبزوار و نشابور دائر نمايند . تبريز روز شنبه دهم ذى القعده ، قبل از طلوع آفتاب چهار كرت زمين حركت كرد . در شب يكشنبه نيز يك ساعت از نصف شب گذشته زلزلهء شديدى شد ، صدمه وارد نياورد ، اما مردم را خوف فرو گرفت . طهران پس از آن حركات زشت كه از ميرزا ابو القاسم امام جمعه ناشى شد - كه براى ملت و دولت هردو بد بود - مردم به انواع و اقسام او را هجو كرده و در كوچه و بازار او را فحش مىدهند و اشعار دربارهء او گفتهاند . ازجمله اشعار ذيل است : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . « 3 » در ماه ذىقعده ، سيف الدين ميرزا مدير توپخانه ملقب به امير سيف الدين شد . طهران در عشر اول ذى الحجه ، در طهران ، شهرت تام دارد كه قندى كه از بادكوبه به ايران حمل مىشود مسموم است . مىگويند در كارخانهاش ارامنه سم داخل كردهاند ، محض دشمنى با مسلمانان ، شهرت دارد كه در ولايت [ ] و طهران جمعى مردهاند و ناخوش شدهاند به جهت قند ، و مىگويند در وسط يك قند چيزى زرد ديده شد . مردم اغلب با
--> ( 1 ) . Fallieres ( 2 ) . متن : 1316 ( 3 ) . چون اشعار ( 12 بيت ) مستهجن و زشت بود حذف شد .